پنجرهها از مهمترین اجزای هر ساختمان هستند و وظیفه تأمین نور طبیعی، تهویه هوا، ایجاد دید به فضای بیرونی و محافظت از فضای داخلی در برابر صدا و تغییرات دما را بر عهده دارند. انتخاب پنجره مناسب علاوه بر کاهش اتلاف انرژی، بر زیبایی نمای ساختمان و طراحی فضای داخلی نیز تأثیر میگذارد.
امروزه پنجرهها با متریالها، ابعاد و مدلهای بازشوی مختلف تولید میشوند. هر مدل نیز کاربرد متفاوتی دارد و باید با توجه به محل نصب، میزان نور و تهویه موردنیاز، شرایط آبوهوایی و سبک معماری ساختمان انتخاب شود.
مدلهای پنجره را میتوان بر اساس جنس فریم، نحوه بازشدن و فرم ظاهری دستهبندی کرد.
انواع پنجره بر اساس جنس فریم
جنس پروفیل و چهارچوب پنجره، تأثیر زیادی بر دوام، ظاهر، وزن، عایقبندی و شرایط نگهداری آن دارد.
پنجره چوبی
پنجرههای چوبی از قدیمیترین انواع پنجره هستند و به دلیل ظاهر طبیعی و چشمنواز، همچنان در بعضی ساختمانها مورد استفاده قرار میگیرند. در این پنجرهها، ساختار اصلی و قاب از چوب ساخته میشود و امکان استفاده از شیشههای دوجداره نیز وجود دارد.
چوب عایق مناسبی در برابر انتقال حرارت و صدا است و میتواند به کاهش اتلاف انرژی کمک کند. کیفیت و مقاومت چوب استفادهشده نقش مهمی در طول عمر پنجره دارد؛ به همین دلیل هنگام انتخاب پنجره چوبی باید از کیفیت متریال و ساخت آن مطمئن شد.
پنجره آهنی
پنجرههای آهنی در مدلهای قدیمی، جدید، فرفورژه و دوجداره ساخته میشوند. استحکام و امکان اجرای طرحهای مختلف از ویژگیهای این نوع پنجره است؛ اما وزن زیاد، احتمال زنگزدگی، درزگیری نامناسب و انتقال بالای حرارت از محدودیتهای آن محسوب میشود.
پنجرههای آهنی معمولی عایق مناسبی در برابر گرما و صدا نیستند و در صورت نگهداری نامناسب ممکن است در برابر شرایط محیطی و رطوبت آسیب ببینند. وزن پنجره و کیفیت طراحی آن نیز هنگام ساخت باید مورد توجه قرار گیرد.
پنجره آلومینیومی
آلومینیوم یکی از رایجترین متریالهای مورد استفاده در ساخت در و پنجره است. وزن کم، دوام بالا، تنوع در رنگ و فریم، امکان استفاده از یراقآلات مختلف و قابلیت اجرای مدلهای متنوع بازشو از ویژگیهای پنجره آلومینیومی است.
پروفیلهای اصلی درب و پنجره آلومینیومی شامل موارد زیر هستند:
- پروفیل فریم برای ساخت چهارچوب در یا پنجره
- پروفیل مولیون برای ایجاد ستونهای افقی یا عمودی داخل چهارچوب
- پروفیل ساش برای ساخت لنگه بازشو
- پروفیلهای جانبی برای تکمیل ساختار پنجره
پنجرههای آلومینیومی در برابر نور خورشید، خوردگی و شرایط جوی مقاومت مناسبی دارند و نگهداری آنها نسبتاً آسان است. در مدلهای ترمال بریک، با استفاده از نوار پلیآمید، انتقال حرارت میان سطح داخلی و خارجی پروفیل کاهش پیدا میکند و عملکرد پنجره در عایقبندی حرارتی و صوتی بهبود مییابد.
پنجره UPVC
پنجرههای UPVC از پروفیلهای پرکاربرد در ساختمانهای امروزی هستند. این پنجرهها عایقبندی مناسبی در برابر صدا و تغییرات دما دارند و در برابر ضربه و فرورفتگی نیز از مقاومت قابلقبولی برخوردارند.
درون برخی از پروفیلهای UPVC از ورق گالوانیزه برای تقویت ساختار پنجره استفاده میشود. این موضوع میتواند وزن و ضخامت پروفیل را افزایش دهد. انتخاب میان پنجره UPVC و آلومینیومی باید با توجه به ابعاد بازشو، طراحی ساختمان، وزن شیشه و ظاهر موردنظر انجام شود.
پنجره فایبرگلاس
فایبرگلاس متریالی محکم، مقاوم و غیرقابلاشتعال است. پنجرههای ساختهشده با این متریال مقاومت مناسبی در برابر انتقال گرما و صدا دارند.
حفظ رنگ و نیاز کمتر به نگهداری نیز از دیگر ویژگیهای پنجرههای فایبرگلاس است. این پنجرهها میتوانند برای ساختمانهایی مناسب باشند که دوام و عایقبندی در انتخاب پنجره اهمیت بیشتری دارد.
انواع پنجره بر اساس مدل بازشو
نوع بازشو مشخص میکند پنجره چگونه حرکت کند و چه میزان تهویه، دسترسی و فضای باز در اختیار ساکنان قرار دهد.
پنجره محوری
پنجره محوری حول محوری که معمولاً در مرکز قاب قرار دارد، میچرخد. از این سیستم میتوان برای پنجره و درهای شیشهای استفاده کرد.
حرکت متفاوت لنگه، ظاهر مدرن و امکان ایجاد بازشوی بزرگ از ویژگیهای این مدل است. محل قرارگیری محور باید متناسب با ابعاد، وزن شیشه و طراحی پنجره تعیین شود.
پنجره سایهبانی
پنجره سایهبانی از بخش بالایی به قاب متصل میشود و قسمت پایینی آن به سمت بیرون حرکت میکند. هنگام بازشدن، لنگه پنجره حالتی شبیه سایهبان ایجاد میکند.
این مدل برای مناطق بارانی مناسب است؛ زیرا فرم بازشو میتواند از ورود مستقیم باران به فضای داخلی جلوگیری کند. پنجرههای سایهبانی در سرویسهای بهداشتی، حمام، راهپله و نورگیرها نیز قابل استفادهاند.
پنجره کلنگی یا هاپر
در پنجره کلنگی، لنگه با استفاده از لولاهای قرارگرفته در پایین بازشو، از قسمت بالا باز میشود. این مدل بیشتر برای فضاهایی به کار میرود که ورود نور و تهویه اهمیت دارد اما دید کامل به بیرون ضروری نیست.
سرویسهای بهداشتی، حمام، زیرزمین و راهپله از محلهای رایج نصب پنجره کلنگی هستند. این پنجرهها معمولاً ابعاد کوچکتری دارند و برای تهویه فضا مورد استفاده قرار میگیرند.
پنجره آکاردئونی
پنجره آکاردئونی یا Folding از چند لنگه متصل به یکدیگر تشکیل شده است که هنگام بازشدن در یک یا دو طرف جمع میشوند. این مدل برای بازشوهای عریض و فضاهایی مناسب است که به بازشدن بخش زیادی از دهانه نیاز دارند.
پنجره آکاردئونی در دهانههایی با عرض زیاد، ویلاها و بعضی پارتیشنبندیها استفاده میشود و میتواند ارتباط بیشتری میان فضای داخلی و محیط بیرونی ایجاد کند.
پنجره تکآویز
پنجره تکآویز بهصورت عمودی باز میشود. در این مدل، لنگه پایین قابلیت حرکت به سمت بالا و پایین دارد، اما لنگه بالایی ثابت باقی میماند.
این مدل فضای بیرونی یا داخلی ساختمان را هنگام بازشدن اشغال نمیکند و برای محلهایی مناسب است که امکان بازکردن لنگه به سمت داخل یا خارج وجود ندارد.
پنجره دوآویز
پنجره دوآویز از نظر ظاهر به مدل تکآویز شباهت دارد؛ با این تفاوت که هر دو لنگه بالایی و پایینی میتوانند در جهت عمودی حرکت کنند.
در برخی مدلها، لنگهها برای نظافت و نگهداری آسانتر به سمت داخل متمایل میشوند. امکان حرکت هر دو لنگه، کنترل بیشتری بر میزان ورود و خروج هوا ایجاد میکند.
پنجره لولایی
پنجره لولایی با استفاده از لولاهای نصبشده در کناره قاب، به سمت داخل یا بیرون باز میشود. این پنجرهها میتوانند بهصورت تکلنگه یا دولنگه ساخته شوند.
پنجره لولایی هنگام بازشدن سطح مناسبی برای ورود هوا ایجاد کرده و دید نسبتاً کاملی به فضای بیرون فراهم میکند. این مدل در آشپزخانه، اتاق نشیمن و فضاهایی که تهویه اهمیت دارد قابل استفاده است.
پنجره کشویی
پنجره کشویی از دو یا چند لنگه تشکیل میشود که حداقل یکی از آنها بهصورت افقی روی بخش دیگر حرکت میکند. این مدل هنگام بازشدن فضایی در داخل یا خارج ساختمان اشغال نمیکند.
پنجرههای کشویی برای دیوارهای کشیده و فضاهایی که محدودیت بازشدن لنگه دارند مناسباند. استفاده از شیشههای بزرگ در این مدل میتواند دید بیشتری ایجاد کرده و فضای اتاق را بزرگتر نشان دهد.
پنجره کرکرهای
پنجره کرکرهای از تعدادی تیغه شیشهای یا فلزی تشکیل شده است. با حرکت اهرم یا دستگیره، تیغهها بهطور همزمان تغییر زاویه میدهند و میان آنها شکافهایی برای عبور هوا ایجاد میشود.
این سیستم امکان کنترل جریان هوا را فراهم میکند، بدون اینکه تمام سطح پنجره مانند پنجره لولایی باز شود.
پنجره ارسی
پنجره ارسی از مدلهای قدیمی و سنتی پنجره است و معمولاً از بخشهای ثابت و متحرک تشکیل میشود. قسمت متحرک این پنجره میتواند در چهارچوب بهصورت عمودی یا افقی حرکت کند.
ساختار شبکهای و شیشههای متعدد پنجره ارسی، نور را به شکل متفاوتی وارد فضای داخلی میکند و ظاهر آن نقش مهمی در معماری سنتی ساختمان دارد.
انواع پنجره بر اساس فرم و کاربرد
بعضی از پنجرهها بیش از آنکه براساس روش بازشدن شناخته شوند، به دلیل شکل ظاهری یا کاربرد ویژه خود دستهبندی میشوند.
دیوار شیشهای
در دیوارهای شیشهای، بهجای استفاده کامل از دیوارهای بتنی یا مصالح بنایی، از پنجرهها و شیشههای تمامقد استفاده میشود.
این سبک، دید گستردهای به فضای بیرون ایجاد کرده و نور بیشتری را وارد ساختمان میکند. دیوارهای شیشهای بیشتر در ویلاهای جنگلی، ساحلی و ساختمانهایی با منظره باز مورد استفاده قرار میگیرند.
پنجره ثابت یا تصویری
پنجره تصویری یک پنجره بزرگ و ثابت است که باز نمیشود. این مدل معمولاً قابهای قابل مشاهده کمتری دارد و منظرهای وسیع و بدون مانع ایجاد میکند.
پنجره ثابت برای فضاهایی مناسب است که دید، نور طبیعی و زیبایی اهمیت بیشتری از تهویه دارد. برای تأمین جریان هوا نیز میتوان آن را در کنار پنجرههای بازشو نصب کرد.
پنجره قوسی و دایرهای
پنجرههای قوسی دارای قسمت بالایی منحنی هستند و میتوانند بهتنهایی یا بالای پنجرههای مستطیلی نصب شوند. بیشتر پنجرههای قوسی ثابتاند، اما برخی از مدلهای آنها قابلیت بازشدن دارند.
پنجرههای دایرهای نیز میتوانند به شکل گرد، نیمگرد یا بیضی ساخته شوند. این مدلها بیشتر برای ایجاد جذابیت معماری و هماهنگی با سبک نمای ساختمان مورد استفاده قرار میگیرند.
پنجره خلیجی
پنجره خلیجی از سطح دیوار خارجی ساختمان بیرون میآید و فضای کوچکی مانند قفسه یا نشیمن در داخل ایجاد میکند. این مدل از چند پنجره مسطح تشکیل شده که در یک قاب زاویهدار کنار یکدیگر قرار میگیرند.
پنجرههای خلیجی بیشتر در اتاق نشیمن و آشپزخانه استفاده میشوند و علاوه بر ایجاد دید گستردهتر، فضای داخلی ساختمان را نیز گسترش میدهند.
پنجره کمانی
پنجره کمانی با استفاده از چند پنل در امتداد یک مسیر منحنی ساخته میشود و در بخش بیرونی ساختمان، شکلی نیمدایره ایجاد میکند.
این مدل معمولاً از چهار تا شش پنجره تشکیل میشود و میتواند ترکیبی از پنجرههای ثابت در قسمت میانی و پنجرههای بازشو در دو طرف باشد. تعداد پنلها و نحوه قرارگیری آنها، میزان انحنای پنجره را مشخص میکند.
پنجره باغ
پنجره باغ مانند یک فضای کوچک شیشهای از دیوار خارجی ساختمان بیرون میآید و دارای قفسههایی برای نگهداری گیاهان است.
ورود نور طبیعی از چند جهت، شرایط مناسبی برای قرارگیری گلدانها ایجاد میکند. این مدل را میتوان در آشپزخانه یا اتاق نشیمن نصب کرد و در بعضی مدلها، پنلهای جانبی بازشو برای تهویه وجود دارند.
پنجره بلوک شیشهای
پنجره بلوک شیشهای با استفاده از قطعات ضخیم شیشهای ساخته میشود و معمولاً سطحی مات یا طرحدار دارد. این ساختار اجازه ورود نور را میدهد، اما دید مستقیم به فضای داخلی را محدود میکند.
این مدل برای حمام، سرویس بهداشتی، زیرزمین و سایر فضاهای خصوصی مناسب است. ضخامت بلوکهای شیشهای نیز باعث افزایش مقاومت پنجره میشود.
پنجره سقفی
پنجره سقفی یا نورگیر روی سقف ساختمان نصب میشود و برای فضاهایی مناسب است که امکان ایجاد پنجره کافی روی دیوارهای خارجی وجود ندارد.
این پنجرهها میتوانند ثابت یا بازشو باشند. مدلهای بازشو علاوه بر انتقال نور طبیعی، امکان تهویه را نیز فراهم میکنند.
پنجره ترانسوم
پنجره ترانسوم یک پنجره تزئینی است که معمولاً بالای در یا پنجرههای دیگر نصب میشود. این مدل میتواند به شکل مستطیل، نیمدایره یا فرمهای تزئینی دیگر ساخته شود.
پنجره ترانسوم ضمن تکمیل طراحی در و پنجره، نور بیشتری را وارد فضای داخلی میکند و در نمای بیرونی یا بخشهای داخلی ساختمان قابل استفاده است.
پنجره خروج اضطراری
پنجره خروج اضطراری برای ایجاد مسیر فرار در شرایطی مانند آتشسوزی طراحی میشود. این پنجرهها بیشتر در زیرزمین یا فضاهایی نصب میشوند که دسترسی مستقیم به در خروجی محدود است.
ابعاد و محل نصب این پنجره باید به شکلی باشد که امکان خروج افراد در شرایط اضطراری وجود داشته باشد.
پنجره طوفان
پنجره طوفان بهعنوان یک لایه محافظ در قسمت داخلی یا خارجی پنجره اصلی نصب میشود. این مدل بیشتر در مناطق ساحلی یا مناطقی با شرایط نامساعد جوی مورد استفاده قرار میگیرد.
اضافهشدن یک لایه دیگر میتواند نفوذ هوا و اتلاف گرما را کاهش داده و از پنجره اصلی در برابر شرایط جوی محافظت کند.
چه مدلی از پنجره برای ساختمان مناسب است؟
برای انتخاب مدل مناسب پنجره باید ابتدا محل نصب، میزان نور، نیاز به تهویه، فضای لازم برای حرکت لنگه و سبک معماری ساختمان بررسی شود.
پنجرههای ثابت و دیوارهای شیشهای برای ایجاد دید گسترده و ورود بیشتر نور مناسباند، اما امکان تهویه ندارند. مدلهای لولایی، سایهبانی و کلنگی برای تهویه بهتر استفاده میشوند و پنجره کشویی در فضاهایی کاربرد دارد که امکان حرکت لنگه به سمت داخل یا خارج وجود ندارد.
در دهانههای عریض میتوان از پنجره آکاردئونی استفاده کرد. پنجره بلوک شیشهای برای حفظ حریم خصوصی، پنجره سقفی برای ورود نور از سقف و پنجره خروج اضطراری برای ایجاد مسیر فرار طراحی شدهاند.
در کنار مدل بازشو، جنس پروفیل، نوع شیشه، کیفیت یراقآلات و نحوه نصب نیز بر دوام، عایقبندی و عملکرد نهایی پنجره تأثیر دارند.
شبکه های اجتماعی ما را دنبال کنید